ŞASİ PARÇALARI SÖZLÜĞÜ
Rot Mili
Diğer adları: track rod (İngiltere/AB), direksiyon rotu, rot takımı. İç kısmı iç rot (rack end) olup Avrupa kataloglarında axial joint olarak da geçer; dış kısmı rot başıdır (track rod end).
Nedir
Rot mili (rot), direksiyon kutusunu veya orta rotu her ön tekerleğin aks taşıyıcısına bağlayan, aks taşıyıcıyı itip çekerek tekerleğin dönmesini sağlayan direksiyon çubuğudur. Kremayer-pinyon direksiyonda her tarafta iki parçalı bir rot bulunur: kremayere vidalanan iç rot (rack end) ve aks taşıyıcıya cıvatalanan rot başı; ikisi arasındaki dişli bağlantı tekerleğin toplama açısını belirler. Rijit ön akslarda ise akslar boyunca uzanan tek bir rot (track rod) iki aks taşıyıcıyı birbirine bağlar.
Nasıl çalışır
Tekerleğin döndürülmesi
Kremayer veya orta rot yana hareket ettiğinde rot, aks taşıyıcıdaki direksiyon kolunu iter ya da çeker. Aks taşıyıcı, rotiller veya king pim üzerinden direksiyon ekseni etrafında döner ve teker yön değiştirir.
Toplama açısının ayarlanması
Rotun çalışma boyu dişleriyle ayarlanabilir. Rot ayarı sırasında usta, iç rotu rot başının içine doğru sıkar veya gevşetir; paralelogram ve rijit akslı rotlarda ise ayar manşonunu çevirir, ardından ayarı kontra somunla veya kelepçelerle kilitler.
Süspansiyonu takip etme
Her iki uçtaki rotiller, rotun direksiyon işlevini sürdürürken süspansiyonla birlikte aşağı yukarı sallanmasına izin verir. Doğru geometri, tümseklerde toplama açısını neredeyse sabit tutar; yanlış rot açısı ise bump steer (tümsekte direksiyon kırması) yapar.
Yapı ve malzeme
Kremayer-pinyon sistemindeki bir rot, iç ucunda bir bilyalı yuva (kremayer körüğünün içinde kapalı olan iç rot) ve rot başı ile bir kontra somunu alan dişli bir dış uç taşıyan çelik bir çubuktur. Paralelogram ve rijit akslı rotlar çoğunlukla, iki rot başını birleştiren sağ ve sol dişli bir ayar manşonundan oluşur ve kelepçelerle sabitlenir. Körükler ve toz lastikleri su ile kirin mafsallara girmesini önler.
Yaygın arıza belirtileri
- Gevşek veya belirsiz direksiyon
- İç veya dış mafsaldaki boşluk, teker direksiyon girdisi olmadan oynar.
- Düzensiz lastik aşınması
- Sürüş sırasında kayan toplama açısı lastiğin iç veya dış kenarını aşındırır.
- Dönüşte veya tümseklerde vuruntu
- Aşınmış bilyalı yuva, rota gelen yük yön değiştirirken vuruntu yapar.
- Darbe sonrası eğilmiş rot
- Direksiyon simidi merkezde durmaz veya araç bir yana çeker. Eğilmiş rot düzeltilmez, değiştirilir.
- Yırtık kremayer körüğü
- Su ve kir iç rota ve kremayerin kendisine ulaşır, ikisinin de aşınmasını hızlandırır.
Sık sorulan sorular
Rot ile rot başı arasındaki fark nedir?
Rot, direksiyon kutusu ile aks taşıyıcı arasındaki çubuğun tamamıdır; rot başı ise yalnızca onun aks taşıyıcıya cıvatalanan dış rotilidir. Kremayer-pinyon direksiyonda rot başı ile iç rot (rack end) ayrı yedek parçalardır.
İç rot ile rack end aynı parça mıdır?
Evet. İç rot, rack end ve axial joint aynı parçanın adlarıdır: körüğün altında, kremayerin ucuna vidalanan bilyalı yuvalı çubuk.
Rot, track rod veya uzun rot ile aynı şey midir?
Track rod, rotun İngiltere'deki adıdır. Uzun rot farklı bir çubuktur: direksiyon hareketini pitman kolundan taşır; rot ise tekerlekleri birbirine bağlayıp birlikte dönmelerini sağlar.
Rotlar çift olarak mı değiştirilmelidir?
Zorunlu değildir. Her taraf kendi başına aşındığı için aşınan tek taraf ayrı değiştirilebilir; yüksek kilometreli araçlarda birçok servis direksiyonun dengeli olması için ikisini birlikte değiştirir. Hangisi olursa olsun toplama açısı ayarlanmalıdır.
Rot değiştirdikten sonra rot ayarı gerekir mi?
Evet. Rot veya rot başı değiştirmek toplama açısını değiştirir; bu yüzden ölçülmeli, ayarlanmalı ve ardından kontra somun sıkılmalıdır.
Eğilmiş bir rot düzeltilebilir mi?
Değiştirilmelidir. Düzeltmek, güvenlik açısından kritik bir parçada gizli çatlaklar bırakabilir; eğilmiş bir rot genellikle rotillerinin de darbeyi aldığı anlamına gelir.
Örnek OE numaraları
- 53540-SMG-003 Honda
- 45046-09090 Toyota
- 48520-71L25 Nissan
- 48810-60J00 Suzuki
- 0K55232280 Kia
- 4422A002 Mitsubishi
Harici kaynaklar
Konuyu ayrıntılı incelemek için bağımsız teknik kaynaklar (İngilizce). SLOOPZONE bu yayıncılarla bağlantılı değildir.
- Steering Wikipedia
- Rack and pinion Wikipedia
- MOT inspection manual, 2. Steering GOV.UK