Direksiyon Bağlantı Sistemi

Nedir

Direksiyon bağlantı sistemi, direksiyon hareketini direksiyon kutusundan ön tekerleklere ileten ve iki tekerleğin birlikte dönmesini sağlayan rot, kol ve mafsallar bütünüdür. Üç ana düzeni vardır: rotların doğrudan direksiyon kremayerine bağlandığı kremayer-pinyon düzeni; bilyalı direksiyon kutusunun pitman kolunu, orta rotu, avara kolunu ve rotları çalıştırdığı paralelogram düzen; ve rijit ön akslarda pitman kolunun uzun rotu, bir rotun da iki tekerleği birbirine bağladığı uzun rotlu düzen. Sistemdeki her mafsal bir aşınma noktasıdır ve buradaki boşluk, gevşek veya yalpalayan direksiyon olarak hissedilir.

Nasıl çalışır

Kremayer-pinyon bağlantısı

Direksiyon mili, dişli kremayeri yana kaydıran bir pinyonu döndürür. Kremayerin her ucuna bir iç rot (rack end) vidalanır; rot başı da onu aks taşıyıcıya bağlar. Az mafsal ve düşük sürtünme sayesinde bu düzen, günümüz binek araçlarının çoğunda kullanılır.

Paralelogram bağlantı

Bilyalı direksiyon kutusu pitman kolunu sallar; pitman kolu da diğer tarafta avara koluyla yatay tutulan orta rotu hareket ettirir. Her iki tarafta orta rottan aks taşıyıcıya giden bir rot bulunur. Dönme noktaları bir paralelkenar oluşturduğundan süspansiyon hareketi boyunca iki teker birlikte döner. Bağımsız ön süspansiyonlu birçok şasili pikap, SUV ve panelvanda kullanılır.

Rijit akslı araçlarda uzun rotlu bağlantı

Rijit veya kiriş ön akslarda pitman kolu, uzun rotu bir aks taşıyıcının direksiyon koluna iter; akslar boyunca uzanan bir rot (track rod) da iki aks taşıyıcıyı birbirine bağlar. Ağır kamyonlarda uzun rot genellikle boyuna uzanır; birçok 4x4 araçta ise aracın enine yerleşir (çapraz direksiyon). Bazı düzenlerde hareket yönünü değiştirmek için bir açılı kol (bell crank) eklenir.

Yapı ve malzeme

Her düzen aynı yapı taşlarını kullanır: bir direksiyon kutusu (kremayer veya dişli kutusu), rijit çubuklar (rotlar, orta rot, uzun rot), kaldıraç görevi gören kollar (pitman kolu, avara kolu ve aks taşıyıcılardaki direksiyon kolları) ve her dönme noktasında bir rotil veya burç. Rotlarda dişli bir ayar mekanizması bulunur; böylece rot ayarı sırasında toplama açısı (toe) ayarlanabilir. Direksiyon kollarının açıları (Ackermann geometrisi), virajda iç tekerleğin dış tekerlekten daha keskin dönmesini sağlar.

Yaygın arıza belirtileri

Direksiyonda boşluk

Direksiyon simidi hareket eder ama lastikler henüz tepki vermez. Tipik nedenler; rot başlarında, iç rotlarda, orta rotta, uzun rotta veya avara kolunda aşınmış rotillerdir.

Düz yolda yalpalama

Gevşek mafsallar sürüş sırasında toplama açısının değişmesine izin verdiği için araç sürekli küçük düzeltmeler ister.

Düzensiz lastik aşınması

Yük altında değişen toplama açısı nedeniyle diş tırtıkları veya lastiğin iç ya da dış kenarında aşınma oluşur.

Tümseklerde vuruntu

Gevşek bir mafsal ya da aşınmış avara kolu veya açılı kol yatağı, sistemdeki yük yön değiştirirken vuruntu yapar.

Direksiyon simidi merkezde değil

Kaldırıma çarpma veya çukur sonrasında eğilmiş bir rot ya da kol geometriyi değiştirir ve direksiyon artık düz durmaz.

Sık sorulan sorular